Trapez Sac Nedir? Çeşitleri ve Kullanım Alanları

Trapez sac, sanayi tesislerinden tarım yapılarına, sundurmalardan depolara kadar en çok kullanılan çatı ve cephe kaplama malzemesidir. Hafif, ekonomik, hızlı monte edilebilir olması ve kendi taşıyıcılığı sayesinde uzun yıllardır çelik yapıların vazgeçilmezi durumundadır. Bu yazıda trapez sacın ne olduğunu, nasıl üretildiğini, form ve kaplama çeşitlerini, kullanım alanlarını ve montajda dikkat edilmesi gereken noktaları ele alıyoruz.

Trapez Sac Nedir?

Trapez sac, düz galvaniz ya da boyalı galvaniz sacın rulo form (roll-form) makinesinde soğuk şekillendirilerek yüzeyine yamuk (trapez) kesitli kanallar verilmesiyle üretilen kaplama elemanıdır. Yüzeydeki her bir yükselti hadve olarak adlandırılır. Düz sac kendi ağırlığı altında bile sarkarken, hadveler saca bir kiriş etkisi kazandırır ve aşıklar arasında açıklık geçmesini sağlar. Aynı zamanda hadveler suyu tek yönde yönlendiren kanallar oluşturur.

Hammadde çoğunlukla EN 10346 standardındaki DX51D+Z kalitesi galvaniz sacdır. Boyalı ürünlerde bu sacın üzerine sürekli boyama hattında astar ve polyester son kat uygulanır. Kaplamasız ham sacın özelliklerini galvaniz sac sayfasında bulabilirsiniz.

Trapez Sac Nasıl Üretilir?

1. Rulo besleme: İstenen kalınlık ve renkteki galvaniz veya boyalı rulo, açıcıya takılır.
2. Form verme: Sac, ardışık merdane istasyonlarından geçerek adım adım trapez kesite dönüştürülür. Şekillendirme soğuk yapıldığı için boya ve çinko kaplama zarar görmez.
3. Boy kesme: Panel, sipariş ölçüsüne göre kesilir. Standart bir boy yoktur; genellikle 1 metreden 12 metreye kadar istenen boyda üretilir; nakliye koşulları üst sınırı belirler.
4. Paketleme: Paneller, boya yüzeyi çizilmeyecek şekilde istiflenir ve bağlanır.

Trapez Sac Çeşitleri

Form tipine göre

Trapez formu, hadve yüksekliği ve hadve aralığı ile tanımlanır. Türkiye'de en yaygın formlar 27/200 (27 mm hadve yüksekliği, 200 mm hadve aralığı) ve 38/151'dir. Bunların dışında 18/76 gibi alçak hadveli ve 45/150 ile 60/200 gibi yüksek hadveli formlar da üretilir.

• Alçak hadve (18 ile 27 mm): Çit, sundurma, cephe ve kısa açıklıklı çatılar. Ekonomik ve hafiftir.
• Orta hadve (27 ile 38 mm): Sanayi çatıları, depo ve tarım yapıları; en çok tercih edilen gruptur.
• Yüksek hadve (45 mm ve üzeri): Aşık aralığı geniş çatılar, kompozit döşeme sacı ve ağır kar yükü olan bölgeler.

Yüzey kaplamasına göre

• Galvaniz trapez sac: Boyasız, gümüş renkli çinko kaplamalı üründür. Estetik beklentinin düşük olduğu depo, ahır ve geçici yapılarda kullanılır. Kaplama ağırlığı genellikle Z100 ile Z275 arasındadır.
• Boyalı trapez sac: Galvaniz sacın üzerine yaklaşık 25 mikron polyester boya uygulanmış üründür. Hem korozyon direnci hem de görünüm açısından üstündür. En yaygın renkler RAL 9002 (gri beyaz), RAL 3009 (kiremit kırmızısı), RAL 6005 (yeşil), RAL 5010 (mavi) ve RAL 1015 (bej)'dir.
• Delikli (akustik) trapez sac: Ses yutumu istenen spor salonu ve fabrika iç cephelerinde kullanılır.
• Alüminyum trapez: Korozif ortamlarda ve hafiflik istenen yerlerde tercih edilen, daha yüksek maliyetli seçenektir.

Kalınlığa göre

Trapez sac genellikle 0,30 mm ile 1,00 mm arasında üretilir. Çatı kaplamasında en yaygın kalınlıklar 0,40, 0,50 ve 0,60 mm'dir. Çit ve cephe gibi yük taşımayan yerlerde 0,30 ile 0,40 mm yeterli olabilirken, aşık aralığı 1,5 metreyi aşan çatılarda 0,50 mm ve üzeri önerilir.

Trapez Sac Nerelerde Kullanılır?

• Çatı kaplaması: Fabrika, depo, atölye, hangar ve tarım yapılarının çatıları. Yalıtım gerekiyorsa cam yünü ya da taş yünü ile birlikte çift kat uygulanır.
• Cephe kaplaması: Sanayi yapılarının dış cepheleri; yatay veya düşey döşenebilir.
• Sundurma ve garaj: Araç üstü, kamelya, balkon ve teras kapamaları.
• Çit ve perde: Şantiye çevre çiti, bahçe perdesi ve geçici bölmeler.
• Kompozit döşeme: Yüksek hadveli, kalın trapez saclar betonarme döşemede kalıp ve donatı görevi görür.
• Sandviç panel yüzeyi: Çatı tipi sandviç panel üretiminde üst yüzey sacı olarak trapez form kullanılır.

Trapez Sacın Avantajları ve Sınırları

Avantajları

• Metrekare ağırlığı 0,50 mm kalınlıkta yaklaşık 4 ile 4,5 kg olduğundan taşıyıcı sistemi ağırlaştırmaz.
• İstenen boyda üretilebildiği için ek yeri sayısı azalır, su sızdırma riski düşer.
• Montajı hızlıdır; matkap uçlu vidalarla doğrudan aşığa bağlanır.
• Boyalı ürünlerde geniş renk seçeneği vardır.

Sınırları

• Tek başına ısı ve ses yalıtımı sağlamaz; yalıtımlı çözüm gerekiyorsa sandviç panel düşünülmelidir.
• İnce kalınlıklarda dolu ve ağır kar yükünde deformasyon olabilir.
• Yoğuşma sorununa karşı alt yüzeyde buhar kesici ya da yalıtım gerekebilir.

Montajda Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Eğim: Bindirmeli çatılarda en az yüzde 8 ile 10 eğim önerilir; düşük eğimlerde boyuna bindirme 20 cm ve üzerine çıkarılmalı ve ek yeri mastiklenmelidir.
• Aşık aralığı: Sac kalınlığı ve hadve formuna göre 1,0 ile 2,0 metre arasında tutulur; üretici yük tablolarına bakılmalıdır.
• Vidalama: Çatıda vidalar hadve üstünden, EPDM contalı ve matkap uçlu vidalarla atılır. Cephede hadve tabanından vidalanabilir.
• Bindirme: Yan bindirme en az bir hadve, boyuna bindirme eğime göre 15 ile 25 cm olmalıdır. Hâkim rüzgâr yönü dikkate alınarak bindirme yönü seçilir.
• Kesim: Boyalı sac spiral taşla değil, yüzeyi yakmayan sac makası veya nibbler ile kesilmelidir; taş kesimi boyayı ve çinkoyu bozar.
• Aksesuarlar: Mahya, dere, damlalık ve kalkan kaplamaları aynı renk ve kalınlıktaki sacdan bükülmelidir.

Trapez Sac Seçerken Nelere Bakılmalı?

1. Yapının kullanım amacı ve yalıtım ihtiyacı
2. Aşık aralığı ve bölgenin kar-rüzgâr yükü
3. Kalınlık ve çinko kaplama ağırlığı (Z değeri)
4. Boyalı ürünlerde boya kalınlığı ve renk
5. Panel boyu ve nakliye imkânı

Bozüyük ve Bilecik'te çatı, cephe veya sundurma projeniz için galvaniz ya da boyalı trapez sac ihtiyacınızda Bereket Metal'e ulaşabilirsiniz. Form, kalınlık ve renk seçenekleri için trapez sac sayfamıza göz atabilir, yalıtımlı çözümler için sandviç panel yazımızı okuyabilirsiniz.