Kutu Profil Ölçüleri Nelerdir?

Kutu profil satın alırken ya da bir imalatı planlarken ilk sorulan sorulardan biri "hangi ölçüde ve kaç kilo?" olur. Çünkü çelik profil ağırlık üzerinden satılır ve projenin maliyeti, taşıma planı ve taşıyıcı hesabı doğrudan bu iki bilgiye bağlıdır. Bu yazıda kutu profil ölçülerinin nasıl okunduğunu, piyasada en çok bulunan kare ve dikdörtgen ölçüleri, yaklaşık kg/m değerlerini ve ağırlığın nasıl hesaplandığını anlatıyoruz.

Kutu Profil Ölçüsü Nasıl Okunur?

Kutu profil ölçüsü üç sayı ile ifade edilir: a x b x t. Burada a ve b profilin dış kenar ölçüleri, t ise et (duvar) kalınlığıdır; üçü de milimetre cinsindendir. Örneğin "40x60x2" ifadesi, kenarları 40 mm ve 60 mm olan, 2 mm et kalınlığında bir dikdörtgen profili tanımlar. Kare profillerde iki kenar eşit olduğundan "50x50x3" gibi yazılır.

Aynı dış ölçüde birden fazla et kalınlığı üretildiği için yalnızca "50x50 profil" demek yeterli değildir; kalınlık belirtilmediğinde farklı ağırlık ve fiyatta bir ürünle karşılaşabilirsiniz. Ölçü sistemini daha iyi anlamak için önce kutu profil ürün sayfamıza ve kutu profilin ne olduğunu anlattığımız yazımıza göz atabilirsiniz.

Standart Boy ve Üretim Aralığı

• Boy: Standart üretim boyu 6 metredir. Bazı büyük ölçülerde 12 metre boy üretilebilir; daha kısa parçalar kesim ile temin edilir.
• Kare ölçüler: Genellikle 15x15 mm'den başlar, 200x200 mm ve üzerine kadar çıkar.
• Dikdörtgen ölçüler: 20x10 mm'den 100x200 mm ve üzerine kadar üretilir.
• Et kalınlığı: İnce ölçülerde 1,0 ile 2,0 mm; orta ölçülerde 2,0 ile 4,0 mm; büyük ölçülerde 4,0 ile 10 mm arasında değişir.

Her üretici her ölçüyü stoklamaz; özellikle 1,2 mm gibi ince kalınlıklar ile 5 mm üzeri kalın et kalınlıkları sipariş üzerine üretilebilir. Projeyi planlarken piyasada kolay bulunan ölçülere yönelmek hem tedarik süresini kısaltır hem de maliyeti düşürür.

Kare Kutu Profil Ölçüleri ve Ağırlıkları

Aşağıdaki tablo, kare kesitli profillerin en yaygın ölçüleri için teorik kg/m değerlerini gösterir. Değerler çelik yoğunluğu 7,85 g/cm³ alınarak, köşe radyusu ihmal edilerek hesaplanmıştır; köşe radyuslu üretim nedeniyle katalog değerleri yüzde 1 ile 3 kadar daha düşük çıkabilir.

Dikdörtgen Kutu Profil Ölçüleri ve Ağırlıkları

Dikdörtgen profillerde ağırlık, iki kenarın toplamına bağlı olduğundan 40x60x2 ile 50x50x2 profil aynı kg/m değerine sahiptir. Aşağıda en çok kullanılan dikdörtgen ölçüler yer alır.

Tablolarda yer almayan ölçüler için kare profil ve dikdörtgen profil sayfalarındaki ürün listesine bakabilir ya da aşağıdaki formülle kendiniz hesaplayabilirsiniz.

Kutu Profil Ağırlığı Nasıl Hesaplanır?

Çelik profilin metre ağırlığı, kesit alanı ile çeliğin yoğunluğunun çarpımıdır. Kutu profilin kesit alanı, dış çevreden köşelerde çakışan kalınlıklar düşülerek bulunur. Pratik formül şöyledir:

kg/m ≈ (2 x (a + b) - 4 x t) x t x 0,00785

Burada a ve b kenar ölçüleri, t et kalınlığıdır (hepsi mm). 0,00785 katsayısı, 7,85 g/cm³ yoğunluğun mm² kesit alanını kg/m değerine çeviren hâlidir.

Örnek hesap: 60x60x3

1. Çevre: 2 x (60 + 60) = 240 mm
2. Köşe düzeltmesi: 240 - 4 x 3 = 228 mm
3. Kesit alanı: 228 x 3 = 684 mm²
4. Ağırlık: 684 x 0,00785 ≈ 5,37 kg/m

6 metrelik bir boy için 5,37 x 6 ≈ 32,2 kg elde edilir. Köşe radyuslarını da dikkate alan EN 10219 katalog değeri bundan biraz daha düşüktür; teklif ve sevkiyatta üretici katalog değerleri esas alınır.

Hangi İşte Hangi Ölçü Kullanılır?

• 20x20 ile 30x30, 1,5 mm: Ferforje, balkon ve merdiven korkulukları, küçük çerçeveler.
• 40x20 ve 40x40, 1,5 ile 2 mm: Bahçe kapıları, demir doğrama kasaları, raf ve masa ayakları.
• 50x50 ile 60x60, 2 ile 3 mm: Sundurma, kamelya ve hafif çatı taşıyıcıları, makine ayakları.
• 80x80 ile 100x100, 3 ile 4 mm: Atölye ve depo kolonları, çatı makasları, iskele ve platformlar.
• 120x120 ve üzeri, 4 mm ve üzeri: Ağır çelik konstrüksiyon, uzun açıklıklı çatılar, vinç yolu destekleri.

Bu eşleştirmeler genel bir fikir verir; taşıyıcı bir sistemde ölçü ve et kalınlığı, yük ve açıklık esas alınarak statik hesapla belirlenmelidir.

Tolerans ve Standartlar

Soğuk şekillendirilmiş kutu profiller EN 10219 standardına göre üretilir. Bu standartta dış ölçü toleransı kesit büyüklüğüne bağlı olarak ±%1 civarındadır ve küçük ölçülerde en az ±0,5 mm uygulanır; et kalınlığı toleransı ise genel olarak ±%10'dur. Bu nedenle 2 mm olarak alınan bir profil 1,8 mm ile 2,2 mm arasında ölçülebilir. Hassas imalatlarda et kalınlığını kumpasla kontrol etmek ve tartım sonucunu tablo değeriyle karşılaştırmak iyi bir alışkanlıktır.

Bozüyük ve Bilecik'te ihtiyaç duyduğunuz ölçü ve et kalınlığındaki kutu profil için Bereket Metal'e ulaşabilirsiniz; stoktaki ölçüler ve boy kesimi konusunda size bilgi vermekten memnuniyet duyarız.